საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის შესახებ

მაისი. 03, 2005

საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის შესახებ

საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისია მაუწყებლობისა და ელექტრონული კომუნიკაციების  სფეროს მარეგულირებელი ორგანოა, რომელმაც საქმიანობა 2000 წლის 1 ივლისს დაიწყო. კომისია ექვსი წლის ვადით არჩეული ხუთი წევრისგან შედგება. კომისია, კომისიის წევრები და კომისიის აპარატის თანამშრომელი საკუთარი უფლებამოსილების განხორციელებისას დამოუკიდებელნი არიან და ემორჩილებიან მხოლოდ კანონს.

კომისიის წევრთა შერჩევა

კომისიის დაკომპლექტებაში ჩართულია როგორც აღმასრულებელი, ისე საკონონმდებლო ხელისულება. ეს პროცესი რამდენიმე ეტაპისგან შედგება: 

  • საქართველოს მთავრობა გამოსცემს განკარგულებას კომისიის წევრის ვაკანტურ თანამდებობაზე კონკურსის გამოცხადების თაობაზე, რომელშიც მონაწილეობის მიღების უფლება აქვს ყველა დაინტერესებულ პირს;
  • საბუთების მიღების ვადის ამოწურვის შემდეგ (10 დღეში) კანდიდატთა სია და მათ მიერ წარდგენილი საკონკურსო დოკუმენტები ქვეყნდება საქართველოს მთავრობის ოფიციალურ ვებგვერდზე; 
  • კანდიდატთა სიის გამოქვეყნების შემდეგ საქართველოს მთავრობა, დადგენილი საკვალიფიკაციო მოთხოვნების გათვალისწინებით, საქართველოს პრეზიდენტს წარუდგენს საქართველოს პარლამენტისათვის ასარჩევად წარსადგენი კანდიდატურების სიას. 1 ვაკანტურ თანამდებობაზე არანაკლებ 3 კანდიდატურა შეირჩევა; 
  • საქართველოს მთავრობის მიერ საქართველოს პრეზიდენტისათვის წარდგენილი კანდიდატურების სიას საქართველოს პრეზიდენტი 3 დღის ვადაში გადასცემს საქართველოს პრემიერ-მინისტრს თანახელმოწერისათვის; 
  • პრემიერ-მინისტრისგან თანახელმოწერის მიღების შემდეგ საქართველოს პრეზიდენტი კანდიდატურებს ასარჩევად წარუდგენს საქართველოს პარლამენტს; 
  • წარდგენილი კანდიდატი არჩეულად ჩაითვლება თუ იგი მიიღებს სხვა კანდიდატებზე მეტ ხმას, მაგრამ არანაკლებ საქართველოს პარლამენტის სიითი შემადგენლობის ნახევრის ხმებისა.

კომისიის წევრის თანამდებობიდან გადაყენება მხოლოდ საქართველოს პარლამენტის უფლებამოსილებაა.

კომისიის სტრუქტურა

კომისიას ჰყავს თავმჯდომარე, რომელსაც კომისია სრული შემადგენლობის უმრავლესობით ფარული კენჭისყრის გზით, სამი წლით, მხოლოდ ერთი ვადით ირჩევს.

2017 წლის 19 მაისიდან კომისიის თავმჯდომარე კახი ბექაურია, ხოლო კომისიის წევრები არიან: ელისო ასანიძე, გიორგი ფრუიძე, ვახტანგ აბაშიძე და მერაბ ქათამაძე. კომისიის აპარატი ცამეტი სტრუქტურული ერთეულისგან შედგება, კომისიას ჰყავს მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველი და მისი სამსახური.

კომისია არც ერთ სახელმწიფო უწყებას არ ექვემდებარება და სახელმწიფო ბიუჯეტიდან არ ფინანსდება. კომისიის შემოსავლის წყარო ელექტრონული კომუნიკაციების და მაუწყებლობის სფეროში ავტორიზებული და ლიცენზიის მფლობელი პირების მიერ გადახდილი რეგულირების საფასურია, რომელიც ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროში ავტორიზებული და ლიცენზიის მფლობელი პირების წლიური შემოსავლის 0.75% შეადგენს, ხოლო მაუწყებლობის სფეროში ავტორიზებული და ლიცენზიის მფლობელი პირების წლიური შემოსავლის 0.5 %-ს.

ნორმატიული ბაზა

საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის შექმნის წინაპირობა პარლამენტის მიერ 1999 წლის 23 ივლისს „კავშირგაბმულობისა და ფოსტის შესახებ“ საქართველოს კანონში განხორციელებული ცვლილებები გახდა. საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის შექმნამ კავშირგაბმულობისა და ფოსტის სფეროში საქმიანობის სრულიად ახლებური ორგანიზაციულ-სამართლებრივი და ეკონომიკური საფუძვლები დაადგინა. აღნიშნული კანონი 2004 წელს „მაუწყებლობის შესახებ“ და 2005 წელს „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონების მიღების შემდეგ ძალადაკარგულად გამოცხადდა. დღეს მოქმედი კანონმდებლობით მკაფიოდ გამიჯნულია მთავრობის, როგორც დარგში პოლიტიკის დამდგენი ორგანოს და კომისიის, როგორც მარეგულირებელი ორგანოს ფუნქციები.

დებულების თანახმად, კომისია საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, მუდმივმოქმედი დამოუკიდებელი სახელმწიფო ორგანოა. კომისია ანგარიშვალდებულია საქართველოს პრეზიდენტის, საქართველოს მთავრობის, საქართველოს პარლამენტის წინაშე და ხელისუფლების სამივე შტოს წარუდგენს თავისი საქმიანობის შესახებ წლიურ ანგარიშს.

კომისიის მიზნები და საქმიანობა

კომისიის ძირითად მიზნებს და ამოცანებს წარმოადგენს ისეთი მნიშვნელოვანი საკითხები, როგორებიც არის:

  • გამჭვირვალე მარეგულირებელი გარემოს ჩამოყალიბება და კონკურენციის ხელშეწყობა;
  • მომხმარებელთა ინტერესების დაცვა;
  • ელექტრონული კომუნიკაციებისა და მაუწყებლობის სფეროში მონოპოლიური საქმიანობის დაუშვებლობა;
  • მომხმარებლებისთვის მომსახურების ფართო არჩევანისა და ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა;
  • თანამედროვე ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობა და ამ მიზნით საერთაშორისო ორგანიზაციებთან აქტიური თანამშრომლობა;
  • სიხშირული სპექტრის ეფექტიანი გადანაწილება.

კომისიის უფლებამოსილებას წარმოადგენს:

  • ტელერადიომაუწყებლობის ლიცენზიის მისაღებად საჯარო კონკურსის გამოცხადება;
  • სიხშირული რესურსით სარგებლობის ლიცენზიის გასაცემად აუქციონის გამოცხადება;
  • ნუმერაციის რესურსით სარგებლობის და სიხშირული რესურსით სარგებლობის ნებართვების გაცემა;
  • ელქტრონული კომუნიკაციების და მაუწყებლობის სფეროში საქმიანობის ავტორიზაცია, ლიცენზირება, ლიცენზიების და ნებართვების გაცემა ;
  • სფეროში საქმიანობის ავტორიზაციის შეჩერება და გაუქმება, ასევე ლიცენზიების ვადის გაგრძელება, შეჩერება და გაუქმება;
  • მონიტორინგი ავტორიზებული და ლიცენზიის მფლობელი პირების მიერ ლიცენზიების პირობების შესრულებაზე;
  • სატელეკომუნიკაციო ბაზრის გამართული და სტაბილური ფუნქციონირებისათვის ავტორიზებულ და ლიცენზიის მფლობელ პირებს შორის წარმოქმნილი დავების განხილავა;
  • დარგის მოთამაშეებსა და მომხმარებელს შორის წარმოქნილი დავების განხილვა;
  • რადიოსიხშირული სპექტრის დადგენა და განაწილება, ელექტრონული კომუნიკაციებისა და მაუწყებლობის საშუალებების სერტიფიცირება, სტანდარტიზაცია, მეტროლოგიური მომსახურების უზრუნველყოფა და სხვა;
  • ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელის ოპერატორების ურთიერთჩართვის ტექნიკური, სამართლებრივი და ეკონომიკური საკითხების დარეგულირება, რომლის ძირითადი მიზანი მომხმარებელთა ინტერესების დაცვა და ნებისმიერი ოპერატორის მომსახურების მიღების შესაძლებლობის უზრუნველყოფაა. 

საერთაშორისო თანამშრომლობა

ელექტრონული კომუნიკაციების სფეროს განვითარების, მართვის და რეგულირების ერთ-ერთ უმთავრეს კომპონენტს საერთაშორისო სატელეკომუნიკაციო სისტემებთან და ორგანიზაციებთან თანამშრომლობა წარმოადგენს. ამჟამად მიმდინარეობს ინტენსიური სამუშაო პროცესი „ასოცირების შესახებ შეთანხმება ერთის მხრივ, ევროკავშირს და ევროპის ატომური ენერგიის გაერთიანებას და მათ წევრ სახელმწიფოებსა და მეორეს მხრივ, საქართველოს შორის“ - ნაკისრი ვალდებულებების იმპლემენტაციისთვის. გასული წლების განმავლობაში კომისია აქტიურად იყო ჩაბმული მსოფლიობანკის, ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID), ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის (EBRD), გაერო-ს განვითარების პროგრამის (UNDP) და ევროპის საბჭოს (CoE) მიერ სხვადასხვა დროს ორგანიზებულ საკონსულტაციო თუ დარგის განვითარების ხელშემწყობ პროექტებში.  

2001 წლიდან კომისია ევროპის სატელეკომუნიკაციო სტანდარტების ინსტიტუტის (ETSI) ასოცირებული წევრია. ხოლო, 2007 წლიდან ინსტიტუტის საპროცედურო წესებში შეტანილი  ცვლილებების თანახმად, მისი სრულუფლებიანი წევრი გახდა.  

2005 წლის თებერვალში საქართველო მინიჭებული სახელებისა და ნომრების ინტერნეტ-კორპორაციის სამთავრობო-საკონსულტაციო კომიტეტის (ICANN GAC) მე-100 სამთავრობო წევრი გახდა. საგარეო საქმეთა სამინისტროს გადაწყვეტილებით, ქვეყნის ინტერესებს ზემოაღნიშნულ კომიტეტში საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისია წარმოადგენს.

„ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ საქართველოს კანონით დაკისრებული ფუნქციების შესასრულებლად, საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნული კომისია მჭიდროდ თანამშრომლობს საერთაშორისო სატელეკომუნიკაციო გაერთიანებასთან (ITU) და ევროპის სატელეკომუნიკაციო სტანდარტების ინსტიტუტთან (ETSI).

2007 წლიდან საქართველო გახდა საფოსტო და სატელეკომუნიკაციო ადმინისტრაციების ევროპული კონფერენციის (CEPT) სრულუფლებიანი წევრი. ადმინისტრაციას წარმოადგენს საქართველოს ეკონომიკის განვითარების სამინისტრო, მაგრამ კომისია, როგორც მარეგულირებელი ორგანო, მჭიდროდ თანამშრომლობს CEPT-თან.

საერთაშორისო თანამშრომლობა ვრცლად.

კომისიის საქმიანობის ერთ-ერთი ძირითადი პრინციპია საზოგადოებასთან ღია, გამჭვირვალე ურთიერთობა. კომისიის დადგენილებები და გადაწყვეტილებები ხელმისაწვდომია საჯარო განხილვისათვის.